پیوندها   |  درباره ما   |  RSS   |  جستجوی پیشرفته  
  صفحه اول     ارسال خبر به اندیشه ها     خبرنامه پیامکی  
جمعه، 26 مهر 1398 - 11:50   
 
سایت خبری تحلیلی اندیشه ها
 
   نقش و جایگاه احزاب  
  سخنرانی شهید بهشتی پیرامون نقش تشکیلات در پیشبرد انقلاب اسلامی ایران
  احزاب قدرت تفکر حزبی خود را با ارائه نظرات به موقع اثبات کنند
 
   آخرین مطالب  
  نیازمند تغییر اساسی نقش دولت در اقتصاد هستیم
  پدیده «متخصصان بی سواد» چگونه شکل گرفت؟
  نقش قانون اساسی در تأمین منافع ملی در توسعه سیاسی
  متن کامل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران همراه با تغییرات سال 1368
  اندر احوال طبابت پزشکان بی تعهد و بی سواد
  سواد پزشکان به استفاده از کارتخوان نمی‌رسد!
  هیتلر معتاد به کوکائین بود؟ / وقتی هیتلر دستور حمله به شوروی را صادر کرد، ۸۰ دارو از جمله تریاک به او تزریق شده بود / پزشکِ هیتلر، کوکائین را به صورت محلول در قطره چشم، به او می‌خوراند
  آیت الله مهدوی کنی: اعضای «مجمع روحانیون» گفته بودند اسلام «جامعه روحانیت» اسلام آمریکایی است، چون طرفدار سرمایه دارها و ارتباط با آمریکا هستند / به امام گفتم اگر ما آمریکایی هستیم پس ما را به دریاچه ساوه بریزید!
  تماشا کنید: پدرخوانده بالاخره از قدرت دل می کند؟ / محمد شریعتمداری؛ از فساد وزارتخانه و محکومیت داماد تا رانت فرزندان و لابی برای حفظ قدرت
  نقش قانون اساسی در حل چالش های ملی
  نقش مقدمه‌ی قانون اساسی در تفسیر اصول و شناخت اهداف و رسالت‌های قانون اساسی
  نقش افراد، احزاب و گروه های سیاسی در تدوین قانون اساسی
  نقش سیاسی شهروندان در قانون اساسی
  پویایی قانون اساسی کشور مترقی آلمان؛ ۶۳ بار تغییر در ۷۰ سال
  رئیس جمهور و نقش وی در اجرای قانون اساسی چگونه است؟
  اگر قرارشد پارلمانی شویم...!
  نقش کنترلهای داخلی در پیشگیری از تقلب و فساد مالی
  منیزیم؛ فلز آینده
  شیوه زشت و خسارت بار تعیین اعضای کمیسیون های تخصصی مجلس
  حکمت، حکومت و خطای سلیمان درعهد عتیق با نگاهی به دیدگاه قرآن کریم
ادامه آخرین مطالب
- اندازه متن: + -  کد خبر: 92663صفحه نخست » آخرین اخبارجمعه، 22 شهریور 1398 - 10:35
معرفی برادران رشیدیان و نقش آنها در کودتای ٢٨ مرداد
  

سایت خبری تحلیلی اندیشه ها:

برادران رشیدیان" که بودند و چه نقشی در سرنگونی مصدق داشتند؟

چهارشنبه پانزدهم اسفند ماه 1397معرفی برادران رشیدیان و نقش آنها در کودتای ٢٨ مرداد

احمد کعبی فلاحیه

کودتای 28 مرداد 1332 به پشتیبانی انگلیس و آمریکا و به قصد سرنگونی دولت محمد مصدق در ایران انجام گرفت. این اقدام برای بار اول در 25 مرداد با شکست مواجه شد، اما کودتای دیگری با توجیه عزل دکتر مصدق و انتصاب فضل ا.. زاهدی به نخست وزیری صورت گرفت که منجر به سقوط دولت مصدق و روی کار آمدن زاهدی به عنوان نخست وزیری شد.

برادران رشیدیان (سیف الله، قدرت الله واسدالله) از جمله کسانی بودند که در تدارک و تهیه مقدمات این کودتا و اجرای نقشه های بیگانگان و عوامل داخلی آنها دخالت داشتند. هر چند اینها افراد چندان شناخته شده ای نبودند و در مطبوعات زیاد از آنها نام برده نمی شد، اما در پیشبرد کودتای علیه دولت مصدق و سرنگونی دولت او نقش موثری ایفا کردند.

در کتاب "سقوط امپراتوری انگلیس و دولت دکتر مصدق" نوشته برایان لیپینگ چنین می خوانیم: "ترتیب اجرای کودتا به دسیسه انگلیس به دقت انجام شده بود. برخی ازعملیات مانند تطمیع نمایندگان مجلس، پرداخت پول به سرکردگان گروه ها، کشاندن آشوب گران به خیابان ها و مقابله باتظاهرات خودجوش طرفداران مصدق، باموفقیت انجام گرفته بود. این عملیات گسترده توسط سه برادر سیف الله، قدرت الله واسدالله صورت می گرفت." (برایان لیپینگ، انتشارات کتابسرا، تهران، 1365، ترجمه محمود عنایت)

البته در مورد برادران رشیدیان تاکنون کتاب مستقل و جداگانه ای تدوین یا تالیف نشده است. بلکه صرفا مقالاتی در باب زندگی و شغل حرفه ای آنان یعنی جاسوسی و مانند آن، در پاره ای از کتاب ها یا مطبوعات، به اختصار آمده است. اما پیشینه حضور آنها در عرصه سیاسی ایران به پدرشان حبیب الله بازمی گردد. او که از خاندانی پرنفوذ در دوران قاجار بود، ارتباطاتی با سفارت انگلیس داشت که این ارتباطات پس از آشنایی با سیدضیاالدین طباطبایی وارد مرحله جدیدی شد.

آشنایی رشیدیانِ پدر با سیدضیا که یک چهره جوان مطبوعاتی و فردی جاه طلب و سوداگر بود، جایگاه او را نزد مقامات سفارت انگلیس مستحکم تر ساخت و در شرایطی که رجال سیاسی، راه ترقی خود را از مسیر چاکری و نوکری سفارت انگلیس می پیمودند، قطعا عاملی تعیین کننده به شمار می آمد.

بنا بر این به طور طبیعی مقامات سیاسی انگلیس نیز به این مستخدمِ ایرانی اعتماد داشتند و برای عملیات جاسوسی و ارتباط با عوامل بومی خود از او بهره می گرفتند. در سال 1299 ارتباطات نُرمَن، وزیر مختار انگلیس با سیدضیا از طریق رشیدیان برقرار شد.


* برادران رشیدیان (سیف الله، قدرت الله و اسدالله) در تهیه و تدارک مقدمات کودتای 28 مرداد 1332 و اجرای نقشه های بیگانگان و عوامل داخلی آنها، نقش موثری داشتند، اما جالب این که در سال‌های پس از کودتا، نه تنها نقش خود انکار نمی کردند، بلکه با داستان سرائی و گزافه گویی، می کوشیدند تا از آن در جهت جلب منافع و سودهای مالی بهره بگیرند. 


اما هر چند سیدضیا با شرکت در کودتا، راه رسیدن رضاخان را به قدرت هموار کرد، ولی بعدها مورد بی مهری رضاخان قرار گرفته و به فلسطین پناهنده شد. در نتیجه حبیب الله هم در جریان به قدرت رسیدن رضاشاه همکاری کرده بود و اسرار زیادی از چگونگی سقوط سلطنت قاجار و تاسیس سلسله پهلوی را در سینه خود داشت، از این بی‌مهری بی نصیب نماند و مناسب ترین مکان برای او زندان قصر تشخیص داده شد!

دکتر انور خامه‌ای از زندانیان سیاسی دوران رضاشاه و از هم بندان حبیب الله رشیدیان، در خاطرات خود چنین می نویسد: "رشیدیان، احتیاط را به حد وسواس رسانده بود و در زندان هیچ وقت از اتاق خود بیرون نمی آمد، با هیچ یک از زندانیان حتی سلام علیک هم نداشت، حتی نظافتچی را به اتاق خود راه نمی داد و خود اتاقش را تمیز می کرد. همچنین با وجود اینکه در مدت 3 سال در کنار هم می‌زیستیم، حتی یک بار هم میان ما سلام رد و بدل نشد. در مورد او می گفتند که او قبل از سلطنت رضاشاه و زمان سردارسپهی او، یکی از عمال مهمِ رابطهِ میان رضاشاه و انگلیسی ها بوده است. به روایتی مستخدم انگلیسی ها بوده. به هرحال آنچه مسلم است این است که او از اسرار مهمی اطلاع داشت. به خاطر همین به زندان افتاده است. اما پلیس به او احترام می گذاشت. هفته ای یک بار مدیر داخلی زندان با یکی از افسران به اتاق او می آمدند و مدتی می نشستند. همین طور زن و فرزندان او هر هفته به دیدنش می آمدند. (خاطرات سیاسی دکتر انور خامه ای، انتشارات گیسوم، 1362)

پس از شهریور 1320 و سقوط رضاشاه، حبیب الله رشیدیان با احترام تمام از زندان آزاد می شود و هنگامی که سیدضیاالدین با برنامه خاصی به ایران بازمی گردد و «حزب اراده ملی» را تشکیل می دهد، رشیدیان مشاور مخصوص او می شود. از این نقطه است که پسرانش وارد عرصه سیاست می شوند بتدریج ثروت کلانی می اندوزند.

در واقع از این پس دیگر برادران رشیدیان فعالانه در شبکه توطئه گر امپریالیسم انگلیس در ایران به کار گرفته شده شدند. به عبارتی ترکیب برادران رشیدیان از سال 1940 (اوائل جنگ جهانی دوم ) عوامل عمده بریتانیا در ایران محسوب می شدند. بر اساس برخی اسناد سوابق برادران رشیدیان در نوامبر 1951 (آبان 1330) در اختیار سازمان «سیا» قرار می گیرد تا از آنها در عملیات انگلیسی/آمریکایی کودتا استفاده شود.

چنانچه در یادداشت های وود هاوس، رهبر تیم اطلاعات و جاسوسی انگلستان (MI-6) بارها از این سه تن با نام «برادران» یاد شده است. رشیدیان از عوامل سابقه دار شرکت سابق انگلیس و «ایران اینیلجت سرویس» بوده و در بسیاری از توطئه های ضد ملی، مشارکت یا مداخله داشتند. (سرهنگ غلامرضا نجاتی ،کتاب کودتا، 1376،ص19)

سرپرست تیم سازمان جاسوسی انگلستان پیرامون نقش برادران رشیدیان می گوید: «... ما دو نوع منبع کاملا متمایز در اختیار داشتیم، یکی سازمان شهری که به وسیله «برادران» اداره می شد و دیگری چند تن از سران ایالات جنوب که با ما همکاری داشتند که سازمان شهری متشکل بود از تعدادی افسران ارشد پلیس، همراه با دسته های اراذل و اوباش!  همه این نیروها که به وسیله «برادران» هدایت می شد، قرار بود کنترل تهران را به دست بگیرند و سپس مصدق و وزرای او را دستگیرکنند. البته برخورداری ازحمایت شاه ترجیح داشت، ولی اگرلازم می شد، می بایست ازآن صرف نظر کرد». (نجاتی، غلامرضا ، 1376،کتاب کودتا، ص20)

کرومیت روزلت نیز ضمن همکاری خود در عملیات کودتا از دو برادر ایرانی با نام مستعار "برادران بوسکویه" یاد کرده و گفته بود این دو برادر بسیار لایق و فعال بودند و از نظر سازماندهی در گذشته شایستگی خود را ثابت کرده بودند و ما اطمینان داشتیم به کمک این برادران می توانیم در جلب حمایت «بازار» حساب کنیم. (همان منبع، ص 21).

جالب این که برادران رشیدیان در سال‌های پس از کودتا نه تنها  نقش خود در این حوادث و ماجراها را رد نمی کردند بلکه با داستان سرائی و گزافه گویی، می کوشیدند تا از آن در جهت سودهای مالی بهره بگیرند. حسین مکی می گوید: "این سه برادر به طور آشکار و روشن برای انگلیس کار می‌کردند. از میان برادران؛ پسر کوچکتر یعنی اسدالله، بیشتر به کاخ می رفت و با اشراف معاشرت داشت. به گفته برایان لیپینگ اسدالله،  دوست نزدیک شاه و سیف الله، تاجری در امور هنری و سینمایی بود. این سه برادر مرتبا به لندن می رفتند و بچه‌هایشان را به مدارس انگلیسی می فرستاند."

«جیمز بیل» محقق آمریکایی که ظاهرا با اسدالله رشیدیان، دوستی شخصی داشته، جایگاه برادران رشیدیان را در حوادث سال های 1330 تا 1332 چنین بیان می دارد: "آنان نیز مانند پدرشان قبل از خودشان ارتباط محکمی با انگلیس ها داشتند و در سال های دهه 1940 با انگلیس ها در ایران کار کرده بودند. برادر بزرگتر، سیف الله موسیقیدان و فیلسوف بود و مغز این گروه سه نفره به شمار می رفت. او شیفته تاریخ سیاسی بود. اسدالله سازمان دهنده و مبارز سیاسی بود و مورد اعتماد شاه قرارداشت. در حالی که قدرت الله، بیشتر تاجر و مقاطعه کار بود... آنها در واقع حلقه اصلی ارتباط بین انگلیس و آمریکا در این ماجرا بودند».

نکته حائز اهمیت در فعالیت های توطئه گرانه برادران رشیدیان در دوران مصدق که ارتشبد فردوست در کتاب "ظهور و سقوط سلطنت پهلوی" نیز به آن اشاره کرده، بی تفاوتی دکتر مصدق در این ماجرا و عدم اقدام قاطع او علیه رشیدیان، زاهدی و سایر عوامل سرشناس توطئه است که به سقوط دولتش انجامید.

در این خصوص، بریان لپینگ می نویسد: "یکی از شکایاتی که طرفداران مصدق عنوان می کردند این بود که او با فرض عدم وابستگی رشیدیان وامثالهم، از هرنوع اقدام موثری برضدآنها کوتاهی می ورزید.» (به نقل از موسسه مطالعات پژوهش های سیاسی ،1370،ص343)

اسناد موجود نشان می دهد که دکتر مصدق از فعالیت پسران حبیب الله رشیدیان آگاهی کامل داشت و مدارک کافی دال بر روابط آنها با سفارت انگلیس و هم دستی با اشرف پهلوی در توطئه علیه دولت وی اختیار داشت. البته مصدق به جای برخورد قاطع در مهر 1331 دستور بازداشت اسدالله رشیدیان را به اداره آگاهی داد و وزیردادگستری در گزارشی، آنان را به"داشتن روابط باسفارت انگلیس و دادن اطلاعات به مامورین انگلیس" متهم نمود. ولی پرونده آنها مانند یک دعوای ساده به دادسرای تهران ارجاع داده می شود و بالاخره در اسفند 1331 دستور آزادی رشیدیان صادر شد. (همان منبع، ص 344)

به هر روی برادران رشیدیان با آزادی به توطئه خود ادامه می دادند و خانه اسدالله رشیدیان چنان امن، تشخیص داده شد که فضل الله زاهدی برای مدتی درآنجا پنهان بود. پس از کودتا نیز سیف الله، اسدالله و قدرت الله به پاس "فعالیت وخدمات مهمی" که در جریان کودتا انجام می دهند، از سوی "کمیسیون اعطای امتیازات" به ریاست سرلشکر حسن احدی، شایسته دریافت "نشان درجه یک رستاخیز" تشخیص داده شدند. بدین ترتیب آنها عملا وارد مرحله جدیدی می شوند. (به نقل از موسسه مطالعات پژوهش های سیاسی،1370، ص344)

پس از فرونشستن کودتای 28 مرداد، این برادران تا مدتی در ایران ماندند و سرمایه های خود را در مکان هایی مانند سالن های سینما و فعالیت های بازرگانی به کار انداختند. حتی گفته می شد که در برخی کارهای دلالی مانند خرید هواپیماهای اف 14 از آمریکا هم مشارکت داشتند و پس از چندی به دلالان ثروتمند تبدیل شده بودند که معاملات شان جنبه بین المللی پیدا کرده بود. اما در نهایت هرچه داشتند و نداشتند را به کشور مادر یعنی بریتانیای بزرگ، منتقل کردند و به آنجا متواری شدند.

   
  

اخبار مرتبط:

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 
پربحث ترین
 
 
   پایگاه های دیگر  
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما:09125391656 ::  پیوندها ::  نسخه موبایل:09124030118 ::  RSS ::  نسخه تلکس
© اندیشه ها1389
طراحی و اجرا: خبرافزار