سايت خبري تحليلي انديشه ها : زلزله سي‌سخت: گسلي توي زمين و گسلي روي زمين
یکشنبه، 3 اسفند 1399 - 19:03 کد خبر:95422
سايت خبري تحليلي انديشه ها:

زلزله 5.6 ريشتري چهارشنبه‌شب گذشته با آنكه شدت چنداني نداشت، اما شهر سي‌سخت در كوهپايه‌هاي دناي استان كهگيلويه‌وبويراحمد را لرزاند و اين شهر كوچك با خانه‌هاي شبه‌روستايي را تقريبا به ويرانه‌اي بدل كرد. زلزله‌اي كه علاوه‌بر گسل‌هاي طبيعي و آسيبي كه به مردم زد، به نظر مي‌رسد گسل‌هايي از جنس شكاف ميان ساختار موجود و نيازهاي مردم را نيز نمايان‌تر كرده است.

آمارهاي رسمي و مشاهدات ميداني رسانه‌ها از تخريب 80‌درصدي خانه‌ها در شهر سي‌سخت و برخي روستاهاي شهرستان دنا حكايت دارد. اينها صورت بيروني حادثه‌اي است كه هر چند وقت يك بار در ايران رخ مي‌دهد؛ اما آنچه زلزله سي‌سخت را متفاوت مي‌كند، بي‌اعتنايي عمومي و ضعف ساختاري در ارائه كالاهاي عمومي به مردم آسيب‌ديده است. با‌اين‌حال خدمات‌رساني ناقص و پر از اشكال به مردم نارضايتي آنها را به دنبال داشته و در نهايت منجر به شكل‌گيري ستادهاي محلي براي مديريت بحران شده است.
از سويي همدردي مردم و كمك‌هاي سخاوتمندانه آنها كه هميشه در همه حوادث در اقصا‌نقاط ايران به ياري هم شتافته‌اند، در اين حادثه كم‌رنگ است. علت اين بي‌اعتنايي عمومي را بايد در ضعف نهاد مدني و فقدان چهره‌هاي تأثير‌گذار در جغرافياي محروم كهگيلويه‌وبويراحمد جست‌وجو كرد؛ چرا‌كه در خلأ يك نظام حكمراني مطلوب و مسئول، نهادهاي مدني و كنشگران اجتماعي خود را نشان مي‌دهند؛ اما اكنون در سي‌سخت به‌سختي مي‌توان نهادي مردمي و كارآزموده يافت كه بتواند با تهييج افكار عمومي و مطالبه‌گري از دولت، خدمات دريافتي را در ميان مردم نيازمند توزيع كند.
البته تجربه حادثه تلخ زلزله سرپل‌ذهاب در كرمانشاه و حوادثي مشابه آن را كه به خاطر بياوريم، به دو عامل مهم در تحليل واكنش نسبتا متفاوت مردمي درباره حادثه سي‌سخت و ضعف نهاد دولت و ساختار حكمراني مي‌رسيم: يكي اينكه زلزله سي‌سخت با وجود خسارت زياد اقتصادي و تخريب خانه‌هاي مردم، خوشبختانه كشته‌اي نداشته است؛ اتفاقي كه در نوع خود متفاوت و نيازمند واكاوي جامعه‌شناختي است و ديگري واهمه و ترس كنشگران اجتماعي از فعاليت مدني براي كمك‌رساني است. حادثه سر‌پل‌ذهاب نشان داد بخشي از مردم به نهادهاي رسمي بي‌اعتنا و حتي بي‌اعتماد هستند؛ بنابراين براي رساندن كمك خود به مردم آسيب‌ديده به چهره‌هاي سياسي مستقل، هنرمندان و به‌اصطلاح‌ سلبريتي‌ها رجوع كردند. گرايشي نسبتا سياسي كه حساسيت دستگاه امنيتي و نظارتي را هم به دنبال داشت. بخشي از فعالان احضار شدند و حتي حساب‌هاي آنها نيز بسته شد. البته بايد اين حقيقت را پذيرفت كه در ميان همه مسئوليت‌شناسي چهره‌هاي با سرمايه اجتماعي، كساني هستند كه سوءاستفاده كرده‌اند.
با‌اين‌حال بايد پذيرفت كهگيلويه‌و‌بويراحمد منطقه محروم و كمتر توسعه‌يافته‌اي‌ است كه نه‌تنها از روندهاي توسعه اقتصادي جا مانده بلكه از داشتن چهره‌هاي مطرح و شاخص ملي در حوزه‌هاي اجتماعي، فرهنگي، سياسي و اقتصادي نيز محروم است و با همه نعمت‌هاي طبيعي و انساني از‌جمله نفت، گاز، آب و جنگل و نيروي انساني‌اي كه دارد، هنوز در حصار كوهستان‌هاي زاگرس در بن‌بست محروميت گرفتار مانده و گويي سرزمين ناشناخته‌اي است.
حادثه زلزله سي‌سخت اين زنگ هشدار را هم به صدا درآورده، زماني كه دولت و نظام حكمراني گرفتار مشكلات ناشي از فساد، سوءمديريت و تحريم و... است و در لحظات بحران و گرفتاري مثل زلزله به جاي ارائه مطلوب كالاهاي عمومي به مردم آسيب‌ديده، در تدارك تنظيم نظام بازار براي نرخ گوجه‌فرنگي است، نهادهاي مدني و مردمي چه نقشي بر‌عهده دارند و چرا تشكل‌هاي مردمي و نهاد مدني در ايران حتي در خدمت‌رساني به مردم زلزله‌ديده بايد نگران رقابت با نهاد قدرت باشد و اين اصطكاك تماما به ضرر مردم تمام شود؟