سايت خبري تحليلي انديشه ها : اصلاح‌طلبان انتخابات و راه پيش‌رو
یکشنبه، 3 اسفند 1399 - 18:27 کد خبر:95400
سايت خبري تحليلي انديشه ها:
علي شاملو: بيست‌و‌هشتمين مجمع سالانه انجمن اسلامي جامعه پزشكي ايران به صورت مجازي با موضوع انتخابات 1400 و چالش‌هاي كنوني در روز جمعه اول اسفند 1399 با حضور احمد زيدآبادي، روزنامه‌نگار و فعال سياسي، عباس عبدي، روزنامه‌نگار و فعال سياسي و عبدالله رمضان زاده، سخنگوي دولت اصلاحات برگزار شد.
احمد زيدآبادي در اين نشست گفت: «علم سياست و علوم اجتماعي كه با تبيين اراده و ذهن انسان سر‌و‌كار دارد، فوق‌العاده پيچيده است و شايد از نظر بسياري با هم شباهتي نداشته باشد؛ مثلا شما كاري را در علوم پزشكي مي‌كنيد كه ظاهرا معكوس است؛ اما نتيجه خوبي مي‌دهد و اين در سياست نيز اتفاق مي‌افتد. تصور اينكه دستاوردهاي دولت خاتمي متأثر از تنها حضور شخص خاتمي در پاستور بود؛ يعني پايه‌هاي اجتماعي ديده نمي‌شود». او ادامه داد: «در دوران جنگ و در زمان هاشمي، فعاليت‌هاي اجتماعي در متون مختلف مملكت رخ داد كه موجب اين حركت اجتماعي در دوم خرداد شد. نيروهاي اجتماعي كه حضور داشتند، توازني در بين نيروها ايجاد كرد. خاتمي با تكيه بر اين نيرو به پاستور رفت. وقتي نيروهاي اجتماعي كنار خاتمي قرار گرفتند، او لوايح دوقلو را آورد. فردي كه در آن جايگاه است، مهم نيست؛ مهم نيرويي است كه در جامعه حضور دارد و فعال است و تأثيري كه مي‌گذارد مهم است. بايد فرايندي نگاه كرد».
زيدآبادي افزود: «چرا پس از آن دولت احمدي‌نژاد رئيس‌جمهور شد؟ چرا افكار اجتماعي كه سال 76 مردمي را كه طرفدار دموكراسي و آزادي مطبوعات و بيان بودند، از رقيب‌شان دچار سرخوردگي كردند؟ در سال 84 به احمدي‌نژاد با آن ويژگي‌ها رأي دادند. در كشور ما مرسوم است كه مجلس اختياراتش محدود است و اگر قرار است طرحي تصويب شود، مجلس ميانه و مجلس راست انجام مي‌دهد. همان‌طور كه برجام را همين مجلس تصويب كرد. شايد اگر اراده نظام در اين نبود كه برجام تصويب شود، مجلس به‌هيچ‌عنوان نمي‌توانست اين اقدام را انجام دهد. اقدام راهبردي براي رفع تحريم‌ها در بيرون از مجلس آماده و پخته شده بود و اجماعي بر روي آن صورت گرفت. حتي اگر صددرصد مخالف هم باشد، رفع شده و انجام شد».
اين فعال سياسي گفت: «اين مجلس از مجلس قبل مفيدتر است. به‌اين‌دليل كه درون سيستم را نشان مي‌دهند. در فرانسه و آمريكا فردي كانديداي مجلس مي‌شود يا رأي مي‌آورد و اعمال قدرت مي‌كند يا رأي نمي‌آورد و يك شهروند عادي باقي مي‌ماند؛ اما در كشور ما اين‌طور نيست. اگر نمايندگان مجلس را بررسي كنيد، مي‌بينيد اگر فردي رأي نياورده، در جاي ديگر استخدام شده است. همين نمايندگان اگر از مجلس بروند، به اين معني نيست كه ديگر قدرتي ندارند. آنان در پشت صحنه بدون انتقاد كار خود را پيش مي‌برند. بر روي افراد اصرار نكنيد كه اگر بودند، حتما مملكت طور ديگري بود». او افزود: «به طور مثال در همين دولت كه مسئول برجام است، بسياري مخالف بودند و موضع گرفتند؛ اما اكنون آن را به صورت كامل اجرا مي‌كنند؛ چرا‌كه چاره‌اي جز آن نيست. نظر رئيس‌جمهور مهم نيست و حرفش خوانده نمي‌شود. مانند اكنون كه همه تقصيرها به روحاني نسبت داده مي‌شود كه درست عمل نكرده است». زيدآبادي ادامه داد: «اصلاح‌طلبان مي‌گويند اين وعده‌هايي است كه روحاني به آن عمل نكرده است. كدام وعده را مي‌توانست عمل كند؛ مگر اينكه درگير مي‌شد. چطور مي‌تواند با همه نهادهاي اجتماعي، سياسي و امنيتي درگير شود تا كه برنده اين بازي باشد. حرفي كه مي‌زنيم، بايد اجزايش با هم سازگار باشد. هم‌اكنون تمام تقصير مشكلات اقتصادي و اجتماعي به روحاني نسبت داده مي‌شود و مردم از او شاكي هستند». او گفت: «داستان بر سر تعيين رئيس دولت نيست؛ بلكه به نظرم باندهايي شكل گرفته است كه همه مي‌خواهند بروند و آن را بگيرند. اصلاح‌طلبان در موقعيتي كه گفتمان‌سازي كنند، حضور نخواهند داشت؛ زيرا آنها متهم هستند كه نتيجه وضعيت كشور، رياست‌جمهوري روحاني است كه دنباله و تكرار وضعيت خاتمي بوده است. دعوا و رقابت دست خود آنهاست و بايد جناح‌هاي مختلف بيايند و ببينيم چه مي‌گويند. اصلاح‌طلبان لازم نيست انتخابات را تحريم كنند؛ چرا‌كه در موقعيت تحريم نيستند و نه اينكه فعالانه بروند و كانديدا معرفي كنند».
 ماهيت سياست مبتني بر مشاركت است
عباس عبدي، فعال سياسي اصلاح‌طلب نيز گفت: «بهتر است صحبت‌هايم را با مثالي پزشكي شروع كنم كه نگاه من را به سياست نشان مي‌دهد. وقتي پزشكي حاذق و ماهر را بخواهيم تعريف كنيم، چه ويژگي‌هايي بايد داشته باشد؟ وقتي مي‌خواهد دردي را تشخيص دهد و دارويي را بر اساس آن تجويز كند، بايد تأثيرات جانبي آن دارو را نيز در نظر بگيرد. مثلا پزشكي كه دارويي تجويز مي‌كند، بايد در نظر بگيرد كه بر چند عضو ديگر خانواده بيمار تأثير بدي داشته است».
او ادامه داد: «لزوما اگر دارويي براي درد خاصي در درون ما كاركرد داشته باشد، بايد جنبه‌هاي ديگرش ديده شود يا مثلا دارو به صورت برعكس عمل مي‌كند. مثلا واكسن برخلاف رويه است؛ ميكروب و ويروسي را كه از آن رنج مي‌بريد، به بدن تزريق مي‌كنيد. در ظاهر بسيار عجيب‌و‌غريب است، اما آن ميكروب مكانيسم را مي‌فهمد كه وقتي وارد بدن شد، به تقويت و قدرت دفاعي بدن كمك كند. در سياست هم اين‌گونه است؛ سياست‌مداران و فعالان سياسي بايد از جامعه، اجزا و ارتباط‌گرفتن با آنها درك درستي داشته باشند كه در ايران اين موضوع مرسوم نبوده‌؛ چون اين موضوع احتياج به يك نگاه جامعه‌شناسي بدون سياست دارد كه هيچ‌گاه به‌طور حرفه‌اي مورد مطالعه سياست‌مداران نبوده است». عبدي گفت: «دوم اينكه معمولا يك مورد را تشخيص مي‌دهند و همان دارو را براي آن تجويز مي‌كنند و به عوارض جانبي آن توجه ندارند. براي مثال، وقتي فردي كه فكر مي‌كنيم از همه بهتر است هميشه رياست قوه مجريه را در دست داشته باشد، بايد به مجموعه تأثيرات ديگر آن نيز توجه كرد. گاهي فكر نمي‌كنند مطلبي كه با هيچ معياري مطلوب نيست، اگر در جاي درست قرار بگيرد، ممكن است نقش واكسن را بازي كند؛ البته بايد به اين موارد توجه ويژه داشت». او ادامه داد: «در جامعه ايران بايد اين الگوها را براي سياست‌ورزي و تأثير‌گذاري تغيير دهيم. با يك نگاه جديد كه مشكلات جامعه با چه مكانيسمي حل مي‌شود و آيا صرف اينكه فقط انساني خوب را انتخاب كنيم، باعث نتيجه مطلوب مي‌شود يا اينكه باعث تقويت آن ميكروب يا ويروسي مي‌شود كه به جان كشور افتاده است؟». اين جامعه‌شناس عنوان كرد: «كيسينجر مي‌گويد عالمانه‌ترين راه هميشه مستقيم‌ترين راه است. ما با اين نگاه آشنا نيستيم و هميشه دنبال راه مستقيم هستيم. زماني كه مسئله كمي پيچيده مي‌شود، دچار سردرگمي و پيچيدگي مي‌شويم. بايد به نقطه‌اي برسيم كه از مجموعه نيروهايي كه روي كار آمده‌اند، با توجه به موقعيتي كه رئيس‌جمهور در كشور دارد و نوع ارتباطي كه با ديگر ارگان‌ها و نهادها وجود دارد و نيز ميزان قدرتي كه دارد، چه كساني را در جايگاه مختلف بچيند كه باعث عوارض كمتري شود. هر فردي از اصلاح‌طلبان كه در جايگاهي حضور پيدا مي‌كند، امورات را پيچيده‌تر مي‌كند؛ البته ممكن است دستاوردهايي نيز داشته باشد، اما وقتي آن فرد بخواهد تغيير كند، به‌شدت امورات به هم پيچيده و سخت مي‌شود». او ادامه داد: «وقتي فرد بعدي حضور پيدا مي‌كند، باز اين امورات درهم‌ريختگي بيشتري پيدا مي‌كند؛ به‌طوري كه از اين تغييرات پشيمان مي‌شوند. به ساختارها و روندها توجه نمي‌شود و باعث اين اغتشاش‌هاي فكري شده است. مهم كانديداشدن يا كانديدانشدن نيست؛ بايد ديد چه كسي در آن جايگاه باشد كه فرايند نهايي آن بتواند برخي از مشكلات البته نه به صورت مستقيم حل شود».
عبدي گفت: «مثلا مي‌گفتند آقاي ناطق‌نوري از كارايي بهتر و فهيم‌تري برخوردار است، اما وقتي در آن جايگاه قرار مي‌گيرد، مواردي به فرد تحميل مي‌شود كه شايد عليه خود فرد عمل شود‌. ساختارها به‌گونه‌اي است كه وقتي فردي در جايگاهي قرار مي‌گيرد، برخلاف ظاهر كه فكر مي‌كنيم قدرت بسياري دارد، شايد قدرتش كم شود و قصدش اين باشد كه به جناح خودش خدمت كند، اما طوري عمل مي‌شود كه به جناح مخالف خدمت مي‌كند».
او در بخش ديگري از سخنان خود عنوان كرد: «اكنون بسياري از افراد مي‌گويند؛ در سال 96 انتخابات ما غلط بود كه از روحاني حمايت كرديم. حال اگر به سال 96 برگرديم و اين سياست را پيگيري نمي‌كرديم، مطمئنا يا قاليباف يا رئيسي، رئيس‌جمهور مي‌شدند. نمي‌توانيم به‌طور قطع و يقين بگويم كه آيا اتفاق خوبي رخ مي‌داد ولي مي‌توانيم حدس بزنيم كه با اين شرايط قطعا وضع ما بهبود پيدا نمي‌كرد. آيا باز هم مي‌توانستيم بگوييم انتخاب ما اشتباه بوده است؟ ما تجربه سال‌هاي 92 تا 96 را داشتيم و مي‌توانستيم بگوييم ادامه سال 92 تا 96 مي‌تواند انتخابات 96 تا 1400 باشد كه آن موقع مشخص نبود چه اتفاقاتي مي‌افتد».
اين فعال سياسي گفت: «مبناي سياست براي اينكه بگوييم تصميمي درست است يا غلط، چيست؟ تجربيات گذشته بسيار مهم است كه بايد از آن استفاده كنيم، اما براساس نتايج آن نمي‌توان تصميم گرفت كه چه رفتاري درست بوده است. زيرا اتفاقاتي كه اكنون رخ مي‌دهد، محصول تصميمات گذشته‌اي است كه گرفته شده و اگر آن تصميمات نبود ما به درك از اين اتفاقات نمي‌رسيديم». او ادامه داد: «ماهيت سياست مبتني‌بر مشاركت است. در انتخابات پيش‌رو يا انتخابات سال‌هاي آينده و يا موارد قبل، بايد مبتني بر يك گفت‌وگوي آزاد خارج از تهمت‌زدن باشد. اگر فردي مي‌خواهد در انتخابات شركت كند يا نكند به غير از انگيزه آن، حق تهمت‌زدن به آنها را نداريم». عبدي گفت: «بنده معتقدم سال‌هاي 84 و 88 تصميمات اشتباهي گرفته شده است و منشأ آن تهمت‌زدن و نشنيدن حرف آنها بوده است كه در سال 76 اين موارد را به ياد نمي‌آورم. در آن زمان بدون مشكلات و چالش گفت‌وگو‌ها انجام مي‌شود و در نهايت به يك تصميم نهايي مي‌رسند». او ادامه داد: «سال 80 از مخالفين خاتمي بودم كه صريح بيان كردم، ولي چون با تصميم جمعي اين اتفاق افتاد به خودم حق ندادم كه با او مخالفت كنم اما در سال 84 و 88 فرايند تصميم‌گيري اشكال داشت؛ زيرا زماني كه گفت‌وگوي آزاد وجود ندارد، به‌آسودگي به هم اتهام زدند. يك برنامه چيدند و براساس آن روبه‌جلو حركت كردند و آن اتفاقات پيش آمد كه در شأن يك تصميم اصلاح‌طلبانه اين تفرق نيست».
عبدي گفت: «در انتخاب پيش‌رو شرط لازم براي اينكه تصميم به‌درستي انجام شود، گفت‌وگوي آزاد است. شايد نظر من يا افراد ديگر اتفاق نيفتد، اما خود را ملزم به شركت در آن جمع مي‌كنم. قرار بر اين نيست كه صرفا نظر و تصميم من اتفاق بيفتد و اگر خلاف نظر من باشد در اين انتخابات شركت نكنم و به كسي اتهام بزنم». او در پايان افزود: «گفت‌وگوي آزاد بنيان سياست است و اگر رعايت شود، نتيجه خيلي مهم نيست. بايد براي انتخابات 1400 اين مهم انجام شود البته تشكيل اين جلسه نمادي از اين موضوع است. اصلاح‌طلبان بايد نشان دهند كه بنيان سياستي كه با مشاركت عمومي، همراه و همدل است، ايجاد شود و حرف‌هاي آنها شنيده و پاسخ داده شود».
 رئيس‌جمهور بدون نقش نيست
عبدالله رمضان‌زاده نيز در اين نشست گفت: «انتخابات چقدر مي‌تواند در رفع چالش‌هاي اجتماعي و سياسي مؤثر باشد؟ رفع اين چالش‌ها بيشتر قوه مجريه را مي‌طلبد و هماهنگي بالاتر از قوه مجريه لازم دارد. ما بايد برنامه‌هايمان را اعلام كنيم و براي اولين‌بار اصلاح‌طلبان بدون كانديداي مشخص برنامه‌هاي سياسي و اجتماعي خود را معرفي كنند. مهم نيست در انتخابات برنده شويم يا نشويم اگر شرايط تغيير كند و آزادي براي همه باشد». او ادامه داد: «اگر انتخاب رئيس‌جمهوري فرقي ندارد چرا در آخر دوره خاتمي، گفت‌وگوي تمدن‌ها را داشتيم و تعامل با دنيا به نهايت رسيد؟ لذا رئيس‌جمهور بي‌نقش نيست.‌ ساختارها بسيار مؤثرند و نقش كارگزار نديدن به معناي اين است كه عامل اجتماعي در عملياتي‌كردن خواست جامعه را ناديده بگيريم». رمضان‌زاده، گفت: «بعد از دولت خاتمي، عملكرد جبهه مقابل را داشتيم و آنها شناختشان كامل‌تر شد و نتيجه اين شد كه آنها در انتخابات موفق شدند و هشت۸ سال رياست‌جمهوري احمدي‌نژاد را شاهد بوديم، لذا ما اشتباه مي‌كنيم كه خواست اكثريت جامعه را با خواست خود يكي مي‌دانيم. جامعه دنبال تحقق زندگي مطلوب خودش است و ما دنبال اين هستيم كه دموكراسي پياده مي‌شود يا خير».