سايت خبري تحليلي انديشه ها : زندان يا مجازات‌هاي اجتماعي؟
یکشنبه، 21 دی 1399 - 17:57 کد خبر:95140
سايت خبري تحليلي انديشه ها:
برابر قانون مجازات اسلامي، تمامي جرائم مشخص شده و در قانون آمده است و با تعريف واضح از مفهوم جرم مي‌گويد: هر فعل يا ترك فعلي كه در قانون براي آن مجازات تعيين شده، جرم است.
جرائمي كه در قانون ذكر شده، شامل كلاهبرداري، سرقت، ضرب‌و‌جرح، تهديد، صدور چك بلامحل، غصب عناوين، تخريب اموال و‌... است. اين جرائم در قانون احصا و شمارش شده است و اگر كسي مرتكب اين اعمال شود، برابر قانون مجرم شناخته مي‌شود و قانون‌گذار براي آن مجازات‌هايي متناسب در نظر گرفته كه در‌حال‌حاضر زندان شايد يكي از رايج‌ترين مجازات‌هايي است كه در كشور ما براي مجرمان و محكومان اعمال و اجرا مي‌شود. در حقيقت بايد آزادي برخي افراد (مجرمان) را محدود و محصور كرد تا اين افراد آزادي ديگر افراد جامعه را مختل نكنند؛ ولي نبايد فراموش كرد كه هستند كساني كه به‌دليل موضوعاتي همچون مهريه، بدهي مالي، تصادفات غير‌عمد و‌... در زندان به سر مي‌برند كه اين موضوع نه‌تنها نمي‌تواند موجب متنبه‌شدن اين افراد شود، بلكه تجربه زندان و خوردن مهر زندان در رزومه يك فرد مي‌تواند تأثير نامطلوبي در سرنوشت و مناسبات اجتماعي و آينده آن فرد داشته باشد.
زندان محيطي براي محدود‌كردن و محبوس‌كردن مجرمان و متخلفان با هدف متنبه‌كردن آنهاست. اگر اين‌گونه باشد و اين موضوع موجب بيداري آنها و برگشتن از اشتباهات گذشته شود، مي‌توان اذعان كرد راهكاري مناسب براي برگرداندن مجرمان به آغوش خانواده و جامعه خود است.
بايد ديد آيا زندان مي‌تواند محل مناسبي براي تنبيه همه نوع مجرم و در همه سطوح مختلف جرم باشد يا اينكه لازم است در اين زمينه تفكيك لازم انجام شود و تلاش كرد تا برخي مجرمان ايام محكوميت خود را به نوعي ديگر بگذرانند و در واقع به نوعي، در اين زمينه استفاده از مجازات‌هاي جايگزين مي‌تواند تأثير‌گذار باشد؛ چرا‌كه زندان با وجود همه تلاش‌هاي صورت‌گرفته، چندان محل مناسبي نبوده و در واقع شريط لازم براي به‌قهقرا‌رفتن در اين مكان وجود دارد. كما‌اينكه هستند كساني كه با وجود بارها محكوميت، باز هم پس از رها‌شدن مرتكب جرائم بعدي شده و دوباره به زندان برگشت داده شده‌اند كه همين موضوع مي‌تواند نشان‌دهنده تأثيرگذار‌نبودن اين نوع تنبيه باشد.
استفاده از مجازات‌هاي جايگزين مي‌تواند تأثيرات بسياري را در‌پي داشته باشد. ضمن اينكه اين‌گونه موارد مي‌تواند موجب ندامت و پشيماني محكومان شده و مانع از به‌قهقرا‌رفتن آنها نيز بشود. براي مثال مي‌توان نظافت يك محله را به‌عنوان مجازات تعيين كرد.
مي‌توان با توجه به نوع جرم و تخلف صورت‌گرفته، مجازات‌هاي جايگزين متناسب در نظر گرفت. انجام كارهايي مثل رفت‌و‌روب جداول و معابر شهري، هرس درختان، نگهبان شب محله‌ها و معابر و‌... براي مدت زماني مشخص كه اين موضوع علاوه‌بر جنبه تنبهي و بازدارنده‌اي كه خواهد داشت، قطعا در ساخت شخصيت و تغيير تفكر فرد نسبت‌به جرم مؤثر خواهد بود. اين مسئله مي‌تواند تا حد زيادي مانع از افزايش تعداد زندانيان شده و از سوي ديگر محكومان جرائم غيرعمد مي‌توانند در مجازات‌هاي جايگزين، مفيد فايده قرار بگيرند و علاوه بر انجام خدمات تعيين‌شده از نظارت، كنترل و حمايت‌هاي معنوي خانواده و بستگان خود نيز بهره‌مند شوند. به نظر مي‌رسد تحمل دوران حبس در زندان در مواردي مي‌تواند موجب شود فرد زنداني با مجرمان ديگر آشنا و از تجربه‌هاي آنها بهره‌مند شده و در نهايت كار‌كشته‌تر و حرفه‌اي‌تر از قبل جرائم بزرگ‌تري را مرتكب شود. امروزه با بهره‌مندي از فناوري‌هاي نوين مي‌توان با راهبرد زندان‌زدايي با بهره‌گيري از دستبند يا پابندهاي الكترونيكي، به‌راحتي تردد مجرمان را رصد كرد و در نهايت با چنين راهكارهايي زندان را آخرين راهكار تنبيهي براي مجرمان در نظر گرفت؛ چرا‌كه بدون شك، صرف محصور‌كردن نمي‌تواند موجبات تنبيه مجرمان را فراهم كند، بلكه لازم است با استفاده از شيوه‌هاي نوين تلاش كنيم تنبيهات اعمال‌شده اثرگذار باشند؛ هر‌چند بايد با مجرمان جاني و كساني كه امنيت و آرامش مردم را خدشه‌دار مي‌كنند، با شدت و حدت برخورد شود.