سايت خبري تحليلي انديشه ها : رمز ارزها چقدر بر زندگي مردم تاثير دارند؟
یکشنبه، 13 مرداد 1398 - 13:11 کد خبر:92496
سايت خبري تحليلي انديشه ها: اختلاف مسئولان مرتبط و نامرتبط دولتي با دسته‌اي از فعالان و سرمايه‌گذاران بخش خصوصي بر سر رمز ارزها و بگومگوهاي خسته‌كننده آن‌ها در بحبوحه دغدغه‌هاي مختلف جامعه، اتفاقي است كه اگرچه مي‌تواند بر معيشت مردم تأثير داشته باشد اما در حال حاضر فقط حكم سوهان بر اعصاب را دارد.

سايت خبري تحليلي انديشه ها:

 


رمز ارزها چقدر بر زندگي مردم تاثير دارند؟

 در دوراني كه هرروز مردم اخبار تازه‌اي از نبرد پهبادها در آسمان و توقيف نفت‌كش‌ها در دريا مي‌شنيديد و درحالي‌كه اعلام رسمي نرخ ۴۰ درصدي تورم، مهر تأييدي بر گلايه‌ها از نظارت‌ها زد، مسئولان بانك مركزي و برخي فعالان اقتصادي سرگرم تقابلي جدي بر سر موضوعي بودند كه به نظر نمي‌رسد بدنه جامعه تعريف روشني از آن داشته باشد و كاركردهايش را در معيشت خود بداند بنابراين بيراه نيست اگر رمز ارزها را براي عموم مردم در حكم رمز و رازي بدانيم كه هيچ تصوري از علت اين‌همه اختلاف بر سر آن ندارند.

بااين‌حال اما نبايد از اين واقعيت نيز غافل بود كه استفاده از همين ابزار به‌ظاهر رمزآلود مي‌تواند بر زندگي و معيشت مردم ما تأثير داشته باشد؛ تأثيراتي كه حداقل در شرايط فعلي و با رويكردي كه سرمايه‌گذاران در اين حوزه دارند، ممكن است بيشتر مخرب باشد تا مفيد.

اگرچه بعضي از سرمايه‌گذاران در حوزه رمز ارزها و رسانه‌هاي علاقه‌مند يا وابسته به آن‌ها تلاش فراواني مي‌كنند تا با پيوند زدن اين ابزار به مسائلي مانند دور زدن تحريم‌ها و... توجه افكار عمومي و همراهي مسئولان را جلب كنند. در مقابل اما مسئولان دولتي حداقل در بانك مركزي به اين پديده چندان اطمينان ندارند و اصرار دارند بااحتياط به آن نزديك شوند. به همين خاطر هم از همان روزهاي اولي كه اخبار آغاز اقدامات برخي سرمايه‌گذاران در بخش خصوصي براي انتشار اين رمز ارز منتشر شد خيلي محكم و با انتشار مستندي مقررات و خطوط قرمز خود را درباره رمز ارزها اعلام كرد. اين اقدام همان‌طور كه پيش‌بيني مي‌شد با موجي از انتقاد و مخالفت از سوي فعالان اين حوزه وربرو شد و بانك مركزي را به مانع‌تراشي در برابر نوآوري‌ها و عقب ماندن از فناوري‌هاي روز دنيا متهم كردند ولي دستكم آن‌طور كه برخي متخصصان هشدار مي‌دهند، موضوع به همين شيريني و سادگي‌ها هم نيست و اگر نهادهاي ناظر غفلت كنند، ممكن است همين ابزار به‌ظاهر مفيد به مشكل تازه‌اي براي معيشت مردم تبديل شود اما چطور؟ خطر رمز ارزها براي معيشت مردم چيست؟

ترس فراگير

سعيد خوشبخت، كارشناس اقتصادي و پولي درباره ريسك‌هاي رمز ارزها براي اقتصاد كشور به خبرآنلاين مي‌گويد: در دنيا رمز ارزهاي گوناگوني با پشتوانه‌هاي مختلف ايجاد شدند. براي مثال ونزوئلا براي دور زدن تحريم از «پترو» استفاده كرد كه شكست خورد. علاوه بر اين‌گونه از رمز ارزها، مدل ديگري از رمز ارزها نيز در دنيا ايجادشده كه من از آن‌ها به «رمز ارز شركتي» تعبير مي‌كنم. به‌عنوان‌مثال كمپاني بزرگي مانند «فيس‌بوك» مدت‌هاست تلاش‌هايي را براي انتشار رمز ارز خود بانام "ليبرا" آغاز كرده كه البته به سد كنگره برخورد كرده است.

تا اينجاي كار از صحبت‌هاي خوشبخت فهميديم كه مخالفت با انتشار رمز ارزها يا دستكم احتياط در موافقت با آن‌ها تنها به كشور ما خلاصه نمي‌شود و در كشورهاي ديگري مانند آمريكا كه معمولاً در استقبال از نوآوري‌ها پيش‌قدم مي‌شوند نيز به كاركردهاي رمز ارزها مشكوك هستند يا حداقل مي‌توانيم بگوييم رمز ارزهايي را كه خوشبخت نام آن‌ها را رمز ارزهاي شركتي گذاشته از سوي مسئولان حاكميتي با ديده ترديد و احتياط نگاه مي‌شوند.

دو پادشاه در يك اقليم!

سؤال مهم اين است كه چرا رمز ارزهاي شركتي ممكن است براي اقتصاد يك كشور مشكل‌آفرين شوند؟

خوشبخت در پاسخ به اين پرسش مي‌گويد: «انتشار رمز ارزهايي ازاين‌دست به معني ايجاد يك خزانه‌داري جديد در هر كشور است كه اختيار آن در دست چند شركت قرار دارد. درواقع انگار بانك مركزي جديدي متعلق به چند شركت خصوصي ايجادشده است بنابراين كاملاً طبيعي و منطقي است كه نه‌تنها در ايران بلكه بانك‌هاي مركزي در هر كشوري مقابل چنين شركايي موضع‌گيري مي‌كنند چراكه مديريت سياست‌هاي پولي و مالي از مسئوليت‌هاي اين نهادها است و مهم‌ترين ابزار براي اين مديريت هم كنترل نظام پرداخت كشور با توليد و انتشار پول، اسكناس و درواقع ارز مرجع آن كشور است».

وي با اشاره به تلاش‌هايي كه در ايران براي ايجاد رمز ارزهاي شركتي انجام‌گرفته مي‌گويد: «تا جايي كه از اطلاعات منتشرشده مي‌توان فهميد اغلب اين رمز ارزها چيزي شبيه سكه بهار آزادي بدون كنترل بانك مركزي هستند. اگر قرار باشد چنين رويه‌اي در كشور به رسميت شناخته شود، اتحاديه طلافروشان هم به پشتوانه ذخاير طلا و چندين هزار طلافروشي مي‌تواند خواستار عرضه توكن مشابهي شود!


خطر دلاريزه شدن

خوشبخت تأكيد دارد كه «موضوع  مهم، پشتوانه داشتن رمز ارز است؛ تعريف طلا به‌عنوان پشتوانه رمز ارز به‌شدت به رشد نقدينگي كمك مي‌كند و اين در مورد رمز ارزها كه پول حاشيه‌اي به‌حساب مي‌آيند و كنترل سرعت گردش آن‌ها هم غيرممكن است، مي‌تواند بسيار حساس باشد. از سوي ديگر بايد توجه داشت كه اين ارزها به‌شدت خرد شونده‌اند و به‌راحتي مي‌توانند جايگزين ريال به‌عنوان تنها ابزار قانوني و رسمي پرداخت در ايران شوند بنابراين باگذشت زمان، ممكن است تقاضا براي آن‌ها زياد شود. اين افزايش قطعاً تقاضا براي پشتوانه رمز ارز يعني طلا يا ارز را هم بالا مي‌برد و در اين صورت نتيجه كاملاً روشن است؛ افزايش قيمت  ارز يا طلا در بازار!!»

به‌عبارت‌ديگر اين كارشناس هشدار مي‌دهد در صورت رواج رمز ارزهايي كه پشتوانه طلا يا ارز دارند، تقاضا براي پشتوانه‌هاي آن‌ها هم بالا خواهد رفت و اين افزايش خطر «دلاريزه شدن» اقتصاد كشور را به دنبال دارد. اين همان خطري است كه گوشه‌اي از آن را دو سال قبل و در پي افزايش شديد قيمت ارز در بازار ديديم؛ خيلي از كسبه براي فروش كالاهاي خود خصوصاً كالاهايي مثل طلا، گوشي موبايل و... از مشتري به‌جاي ريال، دلار يا يورو مي‌خواستند!

چه كسي مي‌تواند سرعت گردش رمز ارزها را كنترل كند؟

مشكلات و ريسك‌هاي رمز ارزهاي شركتي به همين دو مورد ختم نمي‌شود؛ دشواري مديريت و كنترل سرعت گردش اين ابزارها هم يكي ديگر از ريسك‌هايي است كه بانك مركزي را درباره صدور مجوز براي انتشار رمز ارزهاي شركتي دست‌به‌عصا كرده است.

خاطرتان هست طي چند سال اخير هر بار كه قيمت ارز جهشي بزرگ داشت، بانك مركزي بلافاصله با تغيير سيكل تسويه كارت‌خوان‌ها كه به «سيكل‌هاي پايايي» مشهور است، سعي كرد سرعت گردش پول را كم كند. اين سيكل‌ها درواقع ابزارها و سرعت‌گيرهاي بانك مركزي براي مديريت سرعت گردش پول است چراكه  اگر اين سرعت مديريت نشود مي‌تواند به تورم دامن بزند. به همين خاطر هم بانك‌هاي مركزي در دنيا نسبت به هر موضوعي كه كنترل آن‌ها را بر سرعت گردش پول كم كند، حساس هستند.

خوشبخت با اشاره به اين حساسيت اين نكته را اضافه مي‌كند كه «در حال حاضر سرعت گردش پول در ايران با چرخه‌هاي تسويه ساتنا و پايا كنترل مي‌شود و شاهد بوديم كه طي يك سال گذشته كاهش سيكل تسويه پايا از هفت سيكل به دو سيكل چقدر به كنترل سرعت گردش پول كمك كرد اما براي كنترل سرعت گردش رمز ارزها اين امكان وجود ندارد و اين رمز ارزها روزانه هزاران بار قابليت جابه‌جايي دارند. به‌عبارت‌ديگر در مقوله رمز ارزها ما با پولي مواجه هستيم كه سرعت گردش و قوانين مربوط به مبارزه با پول‌شويي يا همان (kyc) را لزوماً نمي‌توان در مورد آن كنترل كرد يا بهتر است بگوييم باسياست‌هاي فعلي امكان اين كنترل وجود ندارد».