سايت خبري تحليلي انديشه ها : توصيه آموزش و پرورش: در «انتخاب رشته» فرزندانتان به دنبال آرزوهاي خود نباشيد
چهارشنبه، 19 تیر 1398 - 12:30 کد خبر:92220
سايت خبري تحليلي انديشه ها: ايسنا نوشت: مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش با تشريح جزييات هدايت تحصيلي و انتخاب رشته دانش آموزان اظهار كرد: انتخاب رشته تحصيلي از پيچ‌هاي مهم و سرنوشت‌ساز زندگي دانش آموزان است و در اين مورد اجباري نداريم.

سايت خبري تحليلي انديشه ها:

 


توصيه آموزش و پرورش: در «انتخاب رشته» فرزندانتان به دنبال آرزوهاي خود نباشيد

مسعود شكوهي در تشريح جزييات هدايت تحصيلي در سال تحصيلي ۹۹-۹۸ اظهار كرد: هدايت تحصيلي يكي از موضوعات مهم در نظام تعليم و تربيت و يكي از اتفاقات مهم در زندگي هر فرد است كه اغلب پايه‌گذار رشته شغلي فرد در آينده نيز خواهد بود، لذا اين انتخاب از پيچ‌هاي مهم و سرنوشت‌ساز در زندگي دانش آموزان به شمار مي‌آيد.

 

تلاش كرديم در فرآيند هدايت تحصيلي حداقل‌ها را  فراهم كنيم

وي افزود: در نظام جديدي كه بر اساس سند تحول بنيادين آموزش‌وپرورش شكل‌گرفته است در بحث هدايت تحصيلي وارد مرحله نويني شده‌ايم به اين معنا كه هدايت تحصيلي معنا و مفهوم و حتي چارچوب خاص خود را پيداكرده كه هر فرد بر اساس توانايي، استعداد، ويژگي‌هاي شخصيتي، تفاوت‌هاي فردي، ارزش‌ها و برخي ملاك‌هاي ديگر انتخاب رشته  مي‌كند. بايد تلاش كنيم دانش آموزان در پايان دوره تحصيلي متوسطه اول به سطحي از شناخت و تمايزيافتگي برسند تا بتوانند دست به يك انتخاب آگاهانه و آزادانه بزنند. البته تا رسيدن به نقطه مطلوب هنوز نارسايي‌هايي در فرآيند هدايت تحصيلي وجود دارد،  اما تلاش كرديم  تا حداقل‌ها فراهم شود.

مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش تصريح كرد: هدايت تحصيلي امري فرآيندي است نه رخدادي مقطعي، ناگهاني و يكباره، بنابراين بايد در طول دوران تحصيل دانش آموزان به هدايت تحصيلي او پرداخت و به همين دليل در اولين مرحله و طي سه سالي كه دانش آموزان در دوره تحصيلي متوسطه اول حضور دارند با تكميل پرسشنامه و شركت در آزمون‌هاي مشاوره‌اي تلاش مي‌كنيم تا آن‌ها به شناخت حداقلي از خود دست يابند.

وي اضافه كرد: دانش‌آموز بايد بتواند در پايان دوره تحصيلي متوسطه اول با كمك و مشورت  مشاور، معلمان مدرسه، والدين و با توجه به شناختي كه از توانايي‌ها و استعداد خود پيدا مي‌كند يك‌رشته منطبق با توانايي‌ها و ويژگي‌هاي خود را انتخاب كند.

شكوهي ادامه داد: تمام تلاش خود را به كار بسته‌ايم تا زمينه‌هاي يك انتخاب رشته عالمانه، آگاهانه و آزادانه را براي دانش آموزان فراهم كنيم. البته بخش‌هاي درون‌سازماني و فرا سازماني بايد كمك كنند تا دانش‌آموز بهترين انتخاب را انجام دهد.

وي خاطرنشان كرد: نظام تعليم و تربيت وظيفه‌اي دارد تا  طرح‌ريزي زندگي تحصيلي و شغلي دانش آموزان را  فراهم كند و نبايد به دانش‌آموز فقط بگوييم كه مطالبي را حفظ كند و سپس امتحان بدهد و اين ويژگي يك نظام تعليم تربيت فعال و پويا است و دانش‌آموز بايد به ويژگي‌ها و توانمندي‌هايي دست پيدا كند تا بتواند از عهده تأمين نيازهاي خود  و جامعه‌اش برآيد و ازاين‌جهت است كه برنامه هدايت تحصيلي براي نظام تعليم و تربيت جايگاهي بسيار ويژه و مهم دارد.

مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش تصريح كرد: همانطور كه اشاره شد هدايت تحصيلي در طول دوران تحصيلي دانش‌آموز انجام مي‌شود. اين امر به صورت فرآيندي است كه نقطه اوج آن در پايان پايه نهم است و در اين نقطه دانش آموزان به يكي از انتخاب‌هاي مهم زندگي خود مي‌پردازند. امسال نيز از نيمه دوم تيرماه دانش آموزان پايه نهم مي‌توانند به مدارس خود مراجعه و نمونه برگ هاي ۶ و ۷ هدايت تحصيلي و انتخاب رشته را دريافت كنند.

وي ادامه داد: نمونه برگ شماره ۶ در واقع بررسي مشاوره‌اي است كه شامل ۳۵ امتياز عملكرد تحصيلي دانش آموزان، ۱۵ امتياز آزمون‌هاي توانايي، ۱۵ امتياز آزمون‌هاي رغبت، ۱۰ امتياز نظر دانش‌آموز، ۱۰ امتياز نظر معلمان هر درس متوسطه اول و ۵ امتياز مربوط به اولياء دانش آموزان است كه در مجموع ۱۰۰ امتياز  مي‌شود و بر اساس آن،  اولويت انتخاب رشته هاي تحصيلي به دانش آموزان توصيه مي‌شود و با جلساتي كه با دانش‌آموز  و اولياي وي برگزار مي‌شود در مورد رشته تحصيلي متناسب با شرايط دانش‌آموز راهنمايي لازم ارائه مي‌شود. البته انتخاب رشته بر اساس اولويت‌هايي كه در اين نمون برگ پيشنهاد مي‌شود الزامي نيست و صرفا آگاهي لازم را به دانش‌آموز مي‌دهد كه كدام رشته با توانايي‌ها و رغبت‌هاي وي نزديكي بيشتري دارد.

 

تلاش مي‌كنيم تا دانش آموزان بدون اجبار و اكراه در يك‌ رشته ادامه تحصيل بدهند

شكوهي خاطرنشان كرد: تلاش مي‌كنيم تا دانش آموزان بدون الزام، اجبار و اكراه در يك‌رشته ادامه تحصيل بدهند اما به‌هرحال در آموزش‌وپرورش يك ظرفيت و محدوديت‌هايي از نظر منابع وجود دارد كه قاعدتاً بايد با توجه به اين ظرفيت و امكانات، خود را براي سال تحصيلي ۹۹-۹۸ آماده كنيم؛ بنابراين به مناطق اعلام كرديم كه بر اساس حداكثر ظرفيت، امكاناتي كه مي‌توانند براي رشته هاي مختلف ايجاد كنند و با توجه به نياز منطقه دانش آموزان را به  رشته تحصيلي هدايت و ثبت‌نام كنند.

وي تصريح كرد: هيچ الزام و اجباري در فرم شماره ۶ وجود ندارد اما فرم شماره ۷ بر اساس عملكرد تحصيلي دانش آموزان در پايه هاي هفتم، هشتم و نهم طراحي‌شده است كه به تناسب  ارتباط و تناسب هر درس با رشته اعمال ضريب شده  و دانش آموزان بر اساس آن رتبه‌بندي مي‌شوند و طبيعتا دانش‌آموزاني كه نمره‌هاي بهتري كسب كرده اند با توجه به محدوديت ظرفيت در برخي از رشته ها، اولويت‌ها و رشته هاي بيشتري را مي‌توانند انتخاب كنند.

 

بهترين فرد براي هدايت، مشاوره و راهنمايي دانش‌آموز، مشاور مدرسه است

مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش اذعان كرد: توصيه من به همه خانواده‌ها و دانش آموزان اين است كه فارغ از فضاي هيجاني و احساسي كه ممكن است قبل يا بعد از دريافت برگه  هدايت تحصيلي به وجود آمده باشد تصميم بگيرند و تلاش كنند بر اساس شناختي كه از ميزان توانايي‌ها، رغبت، علاقه مندي‌ها و دانش خوددارند؛ رشته مورد علاقه شان را انتخاب كنند. علاوه براين بايد تلاش شود تا تاثير پذيري و فشارهايي كه ممكن است از بيرون يا درون خانواده رخ مي‌دهد را به حداقل برسانيم و آن را مديريت كنيم. تا با توجه به سنجشي كه از خود (خود واقعي) دارند به انتخاب رشته تحصيلي بپردازند. بهترين فرد براي هدايت، مشاوره و راهنمايي دانش‌آموز، مشاور مدرسه است. اگر دانش آموزان و يا خانواده‌ها از بيرون كمك بگيرند ممكن است در آينده دانش‌آموز متحمل ضرر و زيان فراواني شود.

 

مشاوران مدارس اشراف بيشتري نسبت به موضوع هدايت تحصيلي دارند

وي افزود: ما براي مشاوران  خود در مدارس دوره تخصصي برگزار كرديم و به آن‌ها آموزش داده ايم و آن‌ها را در اين زمينه توجيه كرده ايم؛ قاعدتا آن‌ها اشراف بيشتري نسبت به موضوع هدايت تحصيلي دارند و با توجه به اينكه در طول مدت تحصيل در كنار دانش آموزان هستند بااستعداد و توانايي، ويژگي‌هاي شخصيتي، ارزش‌هاي فردي و ميل و رغبت دانش آموزان  آشنايي بيشتر و بهتري دارند و مي‌توانند آن‌ها را بهتر راهنمايي كنند. البته همه موارد ذكرشده در حد توصيه است و در هيچ‌كدام از اين موارد، الزام و اجباري وجود ندارد.

شكوهي گفت: اگر تعداد متقاضيان بيشتر از ظرفيت‌ها و امكانات باشد طبيعتا از رتبه‌بندي دانش آموزان براي انتخاب رشته آنها استفاده مي‌كنيم.

 به گزارش معاونت روابط عمومي و اطلاع‌رساني آموزش‌وپرورش، وي خاطرنشان كرد: ما حدود يك‌ميليون و ۱۰۰ هزار دانش‌آموز در پايه نهم داريم كه پيش‌بيني مي‌كنيم براي حدود ۹۷۰ هزار نفر  تا ۱ ميليون نفر از اين تعداد انتخاب رشته انجام شود و آن‌ها وارد پايه دهم شوند.  

 

بيش از ۹۵ درصد از مدارس متوسطه اول داراي مشاور هستند

مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: تعداد مجموع مشاوران ما حدود ۱۲ هزار و دويست نفر است كه تقريبا بخش عمده‌اي از آن‌ها در مقطع متوسطه اول حضور دارند و بيش از ۹۵ درصد از مدارس متوسطه اول داراي مشاور هستند ممكن است در بعضي از مدارس به دليل بُعد مسافت يا تعداد اندك دانش‌آموز، امكان تخصيص مشاور فراهم نشده باشد؛ بنابراين دانش آموزان اين مدارس مي‌توانند براي مشورت و رفع مشكلات احتمالي به كميته هاي هدايت تحصيلي يا مراكز و هسته‌هاي مشاوره در منطقه مراجعه كنند؛ در آنجا نيز نيروهاي متخصص و آموزش‌ديده حضور دارند و براي مشورت و راهنمايي در انتخاب رشته به  دانش آموزان كمك مي‌كنند.

او در مورد مراحل تصويب سند جامع راهنمايي و مشاوره تصريح كرد: پيش‌نويس سند نظام جامع راهنمايي و مشاوره تهيه و به شوراي عالي آموزش‌وپرورش ارسال‌شده است و اكنون در كميسيون تخصصي شوراي عالي آموزش‌وپرورش در حال بررسي است و اميدواريم سند مذكور بتواند مبداء خوبي براي تحولات اساسي در حوزه خدمات راهنمايي و مشاوره در نظام تعليم و تربيت باشد و همچنين اميدواريم كميسيون تخصصي شوراي عالي اين پيش‌نويس را سريعتر به صحن اصلي شورا ارجاع بدهد تا در آنجا به تصويب برسد.

 

تلاش مي‌كنيم كه انتخاب رشته فارغ از هر گونه فشار و اجبار باشد

شكوهي در مورد بحث توزيع متوازن در هدايت تحصيلي گفت: خوشبختانه اگرچه در شاخص‌ها الزام و اجباري را انجام نداديم اما در برخي از رشته ها اتفاقات خوبي از نظر توزيع متوازن رخ‌داده است؛ مثلا رشته علوم انساني رشد خوبي داشته و در سال تحصيلي ۹۸-۹۷ نسبت به سال تحصيلي ۹۷-۹۶ رشد قابل توجهي داشته است در رشته فني وحرفه اي و كاردانش نيز طي سالهاي اخير رشد قابل توجه اي شاهد بوديم، حتي در رشته علوم تجربي اگرچه كاهش آن قابل توجه نبوده اما محسوس بود و آن هجمه و فشاري كه سال هاي گذشته در زمينه ورود به اين رشته وجود داشت كمتر شده است.

وي اظهار كرد: به‌هرحال تلاش مي‌كنيم كه انتخاب رشته، فارغ از هر گونه فشار و اجبار باشد و سعي مي‌كنيم  با افزايش آگاهي بخشي به دانش آموزان و خانواده‌ها اين امكان را به آن‌ها بدهيم تا خودشان با در نظر گرفتن شاخص‌ها و محدوديت‌هايي كه وجود دارد،‌ بهترين انتخاب را داشته باشند.

 

خانواده‌ها در انتخاب رشته تحصيلي فرزندانشان  به دنبال آمال و آرزوهاي دست نيافته خود نباشند

شكوهي تصريح كرد: توصيه بنده به همه خانواده‌ها اين است كه بحث هدايت تحصيلي را جدي بگيرند و از اجبار فرزندانشان پرهيز كنند و براي رسيدن به آمال و آرزوهايي كه خودشان به آن‌ها دست نيافته يا حتي يافته اند، فرزندانشان را گرفتار نكنند. به‌هرحال افراد ويژگي‌ها و تفاوت‌هاي فردي و شخصيتي مختلفي با يكديگر دارند و همه عالمان و صاحب نظران بر اين موضوع واقف هستند و قرار نيست اگر من پدر، معلم يا پزشك بودم فرزند من نيز معلم يا پزشك شود. در طول دوران زندگي افراد بر اساس ويژگي‌هاي شخصيتي و توانايي‌هاي فردي مي‌تواند در يك‌رشته يا رشته هاي خاص استعداد و توانمندي‌هاي خود را بروز دهد و بايد اين فضا را براي شكوفايي استعدادها فراهم كنيم و خواهشمندم خانواده‌ها براي اين امر تسهيل گر باشند و در يك فضاي تعاملي و مشاركتي فرزندشان را كمك كند.

او خاطرنشان كرد: در زمينه هدايت تحصيلي بايد يك تعامل مثبت سه جانبه بين مدرسه، دانش‌آموز و اولياء دانش‌آموز برقرار شود تا با اين تعامل سه جانبه در نهايت دانش‌آموز بتواند بهترين رشته مد نظر خود را انتخاب كند.

 

انتخاب رشته اشتباه،  لطمات زيادي به دانش آموزان، خانواده‌ها و جامعه وارد مي كند

مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش گفت: اكنون مراجعات فراواني داريم كه دانش‌آموزاني در انتخاب رشته با مشكلاتي مواجه شده اند و خواهان تغيير رشته هستند و تغيير رشته تابع شرايط خاصي است و همين موضوع لطمات و هزينه‌هاي زيادي را به دانش‌آموز و خانواده او وارد مي كند و فرد، خانواده و جامعه تحت تاثير اين انتخاب اشتباه قرار مي‌گيرند اما اگر يك انتخاب آگاهانه و عالمانه در زمينه رشته تحصيلي داشته باشيم بسياري از اين هزينه‌ها كاهش پيدا مي‌كند.

 او ادامه داد: همه تلاش‌هاي ما در اين زمينه جنبه توصيه‌اي دارد و تنها مي‌توانيم اطلاعات علمي و دانش تجربي خود را در اختيار دانش آموزان و والدينش قرار دهيم، اما تصميم نهايي در اين زمينه بر عهده دانش‌آموز و والدين است.

 

تغيير رشته تنها در پايان پايه دهم امكان‌پذير است

او در زمينه تغيير رشته دانش آموزان گفت: تغيير رشته در پايان پايه دهم امكان‌پذير است. بر اين اساس آيين‌نامه اجرايي تغيير رشته تحصيلي تدوين و به مدارس ارسال‌شده است تا دانش‌آموز براي تغيير رشته در آزمون دروس تخصصي رشته مورد نظر خود در پايان پايه دهم در خرداد يا شهريور شركت كند تا پس از قبولي در اين آزمون بتواند در رشته مدنظر خود ادامه تحصيل دهد. بايد توجه داشت كه در تغيير رشته برخي از رشته ها دانش‌آموز بايد تكرار پايه كند كه اين امر خود باعث يك سال عقب‌افتادگي تحصيلي خواهد شد و براي خانواده و وزارت آموزش‌وپرورش هزينه‌هايي را به همراه دارد؛ بنابراين انتخاب درست رشته در زمان خود مي‌تواند از اين خسارات جلوگيري كند.

 

بر اساس شاخص‌ها و استانداردهايي كه در دنيا وجود دارد به حدود ۴۰ هزار نفر مشاور نياز داريم

مديركل امور تربيتي و مشاوره وزارت آموزش‌وپرورش در مورد كمبود نيروي مشاوره در سطح مدارس گفت: بر اساس الزاماتي كه وجود دارد مشاوران موردنياز در مدارس متوسطه اول تامين شده است اما معتقديم كه دوره ابتدايي كه دوره حساس و مهمي است و هم‌چنين دوره متوسطه دوم كه دانش‌آموز در يك شرايط سني ويژه قرار دارد به مشاور با تجربه، آگاه و متخصص نياز بيشتري دارند تا به دانش‌آموزاني كه با مشكلات، آسيب‌ها و اختلالاتي درگير هستند مشاوره داده وآنان را در مسير زندگي صحيح تحصيلي و شغلي راهنمايي كنند.

وي گفت: بر اساس شاخص‌ها و استانداردهايي نوين جهاني به حدود ۴۰ هزار نفر مشاور نياز داريم تا به وضعيت مطلوب برسيم.

شكوهي اظهار كرد: دانشگاه  فرهنگيان ساليانه تعدادي نيرو جذب مي‌كند كه بخشي از آن‌ها مربوط به مشاوره است. امسال نيز دانشگاه فرهنگيان مجوز استخدام و تحصيل  ۲۵ هزار نيرو را دريافت كرده است، اما با توجه به تعداد و تنوع رشته هاي مختلف  دبيري كه در آموزش‌وپرورش وجود دارد سهم ما  از اين جذب نيرو خيلي كم خواهد بود و تناسبي بين تعداد بازنشستگان و نيروهاي جذب‌شده وجود ندارد. از سوي ديگر تعداد زيادي از نيروهاي ما تا پايان برنامه ششم توسعه  بازنشسته خواهند شد كه با توجه به نياز كنوني و آينده، ممكن است با چالش‌هاي جدي مواجه شويم.